11 stycznia 2025 roku weszła w życie nowelizacja ustawy Prawo ochrony środowiska, wprowadzająca pierwszy w Polsce kompleksowy system prawny wspierający adaptację miast do zmian klimatycznych. Nowe przepisy ustanawiają jasne ramy dla działań samorządów w zakresie zwiększania odporności na skutki zmian klimatu.
Kluczowym elementem nowych regulacji jest wprowadzenie obowiązku opracowania miejskiego planu adaptacji do zmian klimatu (MPA) dla wszystkich miast liczących co najmniej 20 tysięcy mieszkańców. Plany te muszą zawierać szczegółowe koncepcje zazieleniania oraz zagospodarowania wód opadowych i roztopowych, a także konkretne cele i działania adaptacyjne.
Ustawa przewiduje okres przejściowy do 10 lutego 2025 roku, w którym rady gmin mogą uznać istniejące dokumenty strategiczno-wdrożeniowe za równoważne z MPA. W takim przypadku samorządy mają 14 dni na opublikowanie stosownej informacji w Biuletynie Informacji Publicznej oraz 30 dni na przekazanie dokumentacji do Instytutu Ochrony Środowiska. Miasta, które nie posiadają odpowiednich dokumentów lub nie zdecydują się na uznanie dotychczasowych planów, muszą opracować nowe MPA do 2 stycznia 2028 roku.
Nowy system wprowadza również regularny monitoring wdrażania planów adaptacyjnych. Samorządy będą zobowiązane do sporządzania raportów z realizacji MPA co dwa lata oraz do aktualizacji całego dokumentu minimum raz na sześć lat. Raporty będą przekazywane do Instytutu Ochrony Środowiska, co umożliwi systematyczną ocenę skuteczności podejmowanych działań.
Istotnym aspektem nowych regulacji jest ich wpływ na planowanie przestrzenne i procesy inwestycyjne. Wnioski i rekomendacje z MPA muszą być uwzględniane w strategiach rozwoju, planach ogólnych oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Dodatkowo, ustawa precyzuje wymogi dotyczące analizy podatności inwestycji na zmiany klimatu w ramach oceny oddziaływania na środowisko.
Warto podkreślić, że nowe regulacje spotkały się z pozytywnym przyjęciem ze strony samorządów, co potwierdza stanowisko Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Dla wsparcia procesu wdrażania MPA, miasta mogą ubiegać się o dofinansowanie z programów unijnych, w tym z Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko oraz Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej.