Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawiło raport dotyczący głównych wyzwań stojących przed współczesnymi obszarami wiejskimi w kontekście globalnych przemian. Dokument zwraca uwagę na równoległe kryzysy, które istotnie wpływają na polskie rolnictwo: wojnę w Ukrainie, kryzys klimatyczny oraz rewolucję cyfrową.
Jak podkreśla ministerstwo, Polska zajmuje znaczącą pozycję w strukturach europejskich jako szósta co do wielkości gospodarka i piąty kraj pod względem liczby ludności w Unii Europejskiej. Co szczególnie istotne, mieszkańcy polskich obszarów wiejskich stanowią aż 11% całej populacji wiejskiej UE, co daje Polsce silny głos w kształtowaniu Wspólnej Polityki Rolnej.
„Trwa dyskusja o kształcie Wspólnej Polityki Rolnej po 2027 roku. Polska opowiada się za tym, by WPR pozostała silna, stabilna i dwufilarowa, a przede wszystkim odpowiednio finansowana. Nie chodzi o radykalną rewolucję, ale o ewolucję obecnego systemu – jego udoskonalenie, a nie demontaż” – zaznacza Jacek Czerniak, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Ministerstwo podkreśla, że rolnictwo powinno być jednocześnie konkurencyjne i oparte na zasadach zrównoważonego rozwoju w wymiarze społecznym, ekonomicznym i środowiskowym. Kluczowe jest podejście oparte na dobrowolności i przekonywaniu do korzyści płynących z wprowadzanych zmian, zamiast narzucania odgórnych rozwiązań.
Zmiany klimatyczne wymieniono jako jedno z najpoważniejszych wyzwań dla obszarów wiejskich. Istotną rolę w przeciwdziałaniu tym zmianom może odegrać wykorzystanie biomasy do produkcji energii.
„Wykorzystanie alternatywnych paliw jak bioetanol, w silnikach samochodowych działa, a koszt przeróbki silnika jest niewielki, dlaczego więc tego nie robimy na większą skalę? Ponieważ paliwa kopalniane są wciąż relatywnie tanie i wygodne. Przemysł samochodowy nie jest jeszcze gotowy na tę zmianę, natomiast dla polskiej wsi to może być niebywałe rozwiązanie, gdyż bioetanol można robić dosłownie ze wszystkiego, z trawy czy z krzewów” – wskazuje prof. dr hab. inż. Piotr Przybyłowicz, Dziekan Wydziału Samochodów i Maszyn Roboczych Politechniki Warszawskiej.
Dokument zwraca uwagę na wyzwania transformacji energetycznej – podczas gdy Unia Europejska dąży do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku, w Polsce wciąż od 65 do 75 procent energii elektrycznej pochodzi z węgla.
Prof. dr hab. Piotr Tryjanowski z Uniwersytetu Przyrodniczego, współautor raportu IPCC nagrodzonego Pokojową Nagrodą Nobla w 2007 roku, zauważa: „Klimat dorobił się tej politycznej otoczki, co bardzo utrudnia dyskusję. Współczesność cechuje również tunelowe myślenie, a przecież wszystkie te aspekty są powiązane, nie da się jednego tematu wyłączyć spod dyskusji.”
Ministerstwo podkreśla, że przyszłość wsi będzie zależeć nie tylko od rozwoju infrastruktury i podstaw instytucjonalnych, ale również od wzrostu świadomości społecznej, edukacji oraz aspiracji mieszkańców obszarów wiejskich. Kluczowe znaczenie będzie miało wyposażenie społeczności wiejskich w odpowiednie narzędzia, wiedzę i motywację do działania w obliczu zachodzących zmian.
Transformacja energetyczna obszarów wiejskich stanowi jeden z kluczowych elementów zrównoważonego rozwoju w kontekście globalnych wyzwań klimatycznych. Polskie obszary wiejskie posiadają znaczący potencjał do produkcji energii z odnawialnych źródeł, szczególnie biomasy, biogazu oraz energii słonecznej i wiatrowej. Wykorzystanie tego potencjału może przynieść wielowymiarowe korzyści: od dywersyfikacji dochodów gospodarstw rolnych, przez redukcję emisji gazów cieplarnianych, po wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju. Bioetanol i inne biopaliwa drugiej generacji, produkowane z odpadów rolniczych i leśnych, mogą stać się istotnym elementem miksu energetycznego, szczególnie w transporcie, gdzie redukcja emisji stanowi największe wyzwanie. Współczesne rolnictwo stoi przed szansą transformacji z sektora energochłonnego w sektor energotwórczy, co wymaga jednak odpowiedniego wsparcia instytucjonalnego, edukacji i inwestycji w nowoczesne technologie. Kluczowe jest zintegrowane podejście, które łączy cele środowiskowe z ekonomicznymi i społecznymi aspektami rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie z zasadami Europejskiego Zielonego Ładu.
Źródło: PAP Mediaroom